اصول کاشت و پرورش سبزی در خانه سری :

همانطور که می دانیم سبزیجات دارای خواص بیشماری هستند که مصرف آنها برای بدن انسان ضروری است، سبزیکاری خانگی می تواند قسمت مهمی از جیره غذایی خانواده را تأمین نماید.

با کاشت و پرورش سبزی درخانه علاوه بر صرفه جویی در وقت و هزینه می توانید از سبزیجات  سالم تر ، با کیفیت ترو ارزش غذایی بیشتر به دلیل تازگی برخوردار شوید،همچنین هنگام  رسیدگی به این سبزیجات نه تنها از این کار لذت می برید بلکه می توانید با نشاط و شادابی که از این کار به دست می آورید ،بهتر به انجام دیگر کارها بپردازید.

اگر  تا به حال لذت کاشتن سبزیجات را در منزل تجربه نکرده اید فصل بهار را ازدست ندهید چون بهترین فرصت برای کسانی است که می خواهند این لذت را تجربه کنند.

چنانچه بخواهید در کاشت سبزیجات در منزل موفق باشید  ،نیاز به اطلاعات زیادی دارید. در این مطلب سعی شده تا اندازه ای به اصول سبزی کاری در خانه  پرداخته  شود ،به طوری که  تا حتی هر فرد نا آشنا با کاشت و پرورش سبزی ،بتواند سبزی کاری موفقی را تجربه کند . در ادامه این نکات و موارد مهم که باید در کاشت و پرورش  سبزی به آن توجه شود با هم مرور می کنیم.

 

۱-بذر، خاک استاندارد، گلدان مناسب، دستکش، آبپاش کوچک، بیلچه و الک تنها ابزارهای کاشت سبزی در آپارتمان هستند.

 

۲-در انتخاب بذر مناسب و خاک استاندارد از راهنمایی فروشندگان محصولات کشاورزی استفاده کنید تا با مرور زمان قدرت تشخیص آنها را به دست آورید و در واقع خودتان باغبان خبره‌ای شوید.

 

۳-بهترین فصل کشت سبزی در ایران به‌طور اعم اوایل بهار یا اوایل پاییز می‌باشد،ولی در بذرپاشی تاریخ تقویم ملاک عمل نمی‌باشد بلکه گرمای زمین و درجه حرارت هوا را نیز باید مدنظر داشت. کاشت قبل از موعد مقرر مسلما خساراتی نیز در بردارد.

 

۴-سبزی ها از نظر کاشت به دو دسته تقسیم می شوند یکی به صورت مستقیم ( مانند تره ، جعفری ، شوید، تربچه ) و دیگری به صورت نشا کاری ( مانند بادمجان، تره فرنگی ، فلفل دلمه ، کاهو ، کرفس، کلم پیچ ، گل کلم ، گوجه فرنگی ، پیاز ، سیر و… ) برای نشا کاری ابتدا باید سبزی را به صورت خزانه کاشت و سپس آن را در زمین اصلی نشا کرد.

 

۵-ایده‌آل‌ترین درجه حرارت برای کاشت بذر سبزی، به‌طور اعم و کلی بین ۸ تا ۱۶ درجه‌ی سانتیگراد است.

 

۶-برای جوانه زنی بهتر و سریعتر می توانید بذرهای خریداری شده را با توجه به بزرگی، کوچکی و نیز ضخامت پوست آن به مدت ۲ تا ۴ ساعت در آب قرار دهید تا کمی پوست آن نرم شود. به عنوان مثال بذر تربچه و جعفری به مدت ۲ ساعت و باقلا و لوبیا به مدت ۴ ساعت باید در آب برای آماده شدن جهت کاشت قرار گیرند. با تمام این احوال باز هم به این گفته بسنده ننموده و هنگام خرید بذر از فروشنده نیز در این مورد سوال نمایید تا زحمات شما مثمر ثمر باشد. .

(البته  بین ۸ ساعت تا سه روز مجازیم که بذر ها را  در آب نگه داریم تا متورم شوندکه این بستگی به شرایط نگهداری هم دارد..)

 

۷-به یاد داشته باشیم که سبزی نعناع و پونه بذر ندارند و ریشه آنها خریداری می شود همچنین بذرهای لعاب دار مثل  ریحان و شاهی  بهتر است خیسانده نشوند چون حالت ژله ای به خود می گیرد و به هم می چسبند و کار کاشت بذر سخت می شود.بهتر است برای کاشت این گونه بذرها به نم داشتن خاک اکتفا شود  .

 

۸-اگر در حیاط منزل باغچه داشته باشید  که چه بهتر ولی اگر نبود داخل یک گلدان را پر از خاک کنید و سپس به روشی که در ادامه به آن اشاره می شود نسبت به کاشت اقدام کنید.

 

۹-در صورت کاشت سبزیجات در باغچه ،حدود یک یا دو متر مربع از فضای باغچه داخل حیاط را برای این کار در نظر بگیرید و با بلوک سیمانی یا سنگ یا قلوه سنگ و یا آجر محدوده‌ی آن را مشخص نمائید و سپس آن قسمت را شخم بزنید، یعنی با بیل کاملا خاک این قسمت را پشت و رو کنید و کلوخ‌ها را با پشت بیل خرد نمائید و با شن‌کش سطح خاک را کاملاً صاف و تراز نمائید تا آبیاری کرت پس از رشد بذرها به آسانی انجام گیرد. آن وقت بذرهای خیس کرده و مورد نظر را به‌طور یکنواخت روی خاک بپاشید و. پیشنهاد می‌شود برای کشت در منزل حتی‌الامکان از کاشت ردیفی استفاده کنید تا عملیات زراعی نظیر وجین، سمپاشی، کنترل علف‌های هرز و چیدن محصول آسان‌تر و راحت‌تر انجام شود

 

۱۰-اگر بخواهید بذر را در گلدان یا فلاورباکس و یا یک جعبه‌ی چوبی بکارید باید به این طریق عمل نمائید. ابتدا گلدانی به اندازه دلخواهتان تهیه کنید سپس خاک مناسب  را درون گلدان بریزید و بذرها را روی خاک بپاشید و روی آن حدود نیم سانت کود دامی  ورمی کمپوست یا خاک بریزید و خوب آب بدهید بهتر است روی آن نایلون فریزر بکشید و بگذارید کنار پنجره جنوبی یا بالکن تا بذر ها جوانه بزنند.

۴ ترکیب مناسب برای خاک گلدان:

الف)ترکیبی از  ۶۰ درصد خاک باغچه – ۲۰ درصد ماسه -۲۰ درصد کود دامی

ب) ۶۰درصد خاک باغچه – ۲۰ درصد ماسه -۲۰ درصد ورمی کومپوست

ج)ترکیب پرلیت و کوکوپیت به نسبت ۲ به ۱

د)مخلوط خاک برگ + خاک باغچه + کوکوپیت + مقداری پرلیت استفاده کرد.

همچنین بهتر است مقداری خرده زغال یا خاکستر به ترکیبات خاک اضافه کنیم تا بیماری های خاکزی از جمله قارچ ها کنترل شوند.

 

۱۱- از مناسب بودن زهکش گلدان مطمئن باشبد. منظوراز زهکش ایجادشرایط مناسب برای خروج آب اضافی ازگلدان است. ریشه گیاه علاوه برآب وموادغذایی به اکسیژن نیزجهت تنفس نیازدارند و درصورت زیادبودن وماندن آب درخاک منافذ موجود ازآب پرشده وهوا ازبین می رود ودرنتیجه ریشه گیاه  خفه وگیاه به مرورضعیف وازبین خواهدرفت. برای ایجاد زهکش باید اولا ازبازبودن سوراخ انتهای گلدان مطمئن شوید واگربسته است آن راباز و یا گشادتر کنید.در ضمن از جمع شدن آب در زیر گلدانی جلوگیری کنید ویا داخل زیر گلدانی(بین گلدان و زیر گلدانی)یک لایه سنگریزه قرار دهید به نحوی که خاک گلدان در تماس مستقیم با آب قرار نگیرد.این کار در جلوگیری از باتلاقی شدن خاک موثر است. در مورد گیاهان باغچه ای ایجاد زهکش کار مشکلی است وتا حدی به جنس خاک و… بستگی دارد.

 

۱۲- عمق گلدان هم یکی دیگر از موارد مهم است چون هر سبزی عمق کاشت مخصوص به خود را دارد به همین جهت نوع گلدان ،متناسب به نوع سبزی باید انتخاب شود.

۱۳-خاک را چه در باغچه و چه داخل گلدان با بیلچه یا هر چیزی که در دست دارید زیر و رو کنید به اندازه‌ی دو برابر قطر بذر روی آن را با خاک برگ یا خاک الک کرده بپوشانید اگر بیشتر از اندازه خاک بریزید بذرها خفه می شوند و نمی توانند رشد کنند . توجه داشته باشید ،عمیق کاشتن و یا سطحی کاشتن بذرها از جمله دلایل عدم جوانه زنی مناسب آنان است.

 

۱۴-بعد از اینکه روی بذرها را پوشاندید و با سر آبپاشی که آب را کاملا پودر می‌نماید آن را آبیاری نمائید.توجه داشته باشید چنانچه این بستر را با شیلنگ و اصطلاحاً به‌طور (شره) آبیاری نمایید بذرهای کاشته شده، در اثر فشار آب بیشتر از حد معمول در داخل خاک پایین رفته و جوانه‌ی بذرها قادر نخواهند بود سر از خاک بیرون آورند و یا اینکه تراکم بذر در یک قسمت زیاد و در جایی کم ودر قسمتی حتی بدون گیاه می شود و تمام زحمت‌های شما بی‌نتیجه خواهد ماند.

 

۱۵-سبزی کاری در زمین های گود درست نیست زیرا به دلیل رطوبت زیاد برای پرورش قارچ های زیان آور پوسیدگی ریشه ها و پیدا شدن آفت های مختلف مناسب خواهد بود .خاک باید سبک باشد و هوا بتواند در آن نفوذ کند زیرا بذر سبزی در خاک های سخت که هوا ندارند رشد نمی کند.

 

۱۶-هر وقت که خاک باغچه یا گلدان رو به خشکی رفت دوباره با آبپاش آب بدهید.البته دقت کنید  وقتی خاک خیس باشد اگر دوباره آب بدهید ریشه جوانه ها نمی توانند اکسیژن لازم را گرفته و از بین میروند .

 

۱۷-چنان چه بعد از آبیاری آب خیلی دیر در زمین نفوذ کند و یا پس از خشک شدن سطح خاک سله ببیند و شکاف هایی روی سطح خاک به وجود آورد دلیل بر آن است که رس خاک زیاد است و باید خاک ماسه ای به مقدار مساوی با آن مخلوط کرد و مقداری خاک برگ پوسیده و کودهای گیاهی به آن افزود ( دو بیل به ازای یک متر مربع زمین زراعی)

 

۱۸-اگرچه برخی از سبزیجات دوره های کوتاهی از کم آبـی را تحمل می کنـند اما آبیاری منظم به رشد بهینه و کیفیت و لطافت برگسار آنان کمک شایان توجهی خواهد کرد. آبیاری بیش از انـدازه و خیس ماندن بستر کاشت از جمله دلایل شیوع بیماری های قارچـی وپوسیدگی ریـشه گیاهان است. همچنین علایمی همانند پژمردگی، کوتاهی قامت گیاهان و کاهش رشد آنان دیگر نشانه های آبیاری نامناسب و بیش از اندازه است. آبیاری کم و خشکیدن نیز موجـب پژمـردگی و سوختگی و چروکیدگی برگ ها خـواهد شد. درصورت کاشت در گلدان هر مرتـبه آبیاری دقت کنید که بعد از آبیـاری، آب اضافی از مـنافذ انتهای گلدان بیرون آید.

 

۱۹-حتما به نور توجه شود چون که به نور زیادی نیاز دارند به  طوری که حداقل ۶-۸ ساعـت و به شکل بهیـنه ۱۴ ساعت نور برخوردار باشد.در چنین شرایطی رشد سبزی و تولید برگ  مناسب خواهد بود. توجه داشته باشید که معمـولا در طی زمستان به دلیـل نامناسـب بودن شرایـط نوری، اکثر سبزیجـات رشد خوبی نخواهند داشـت. پریدگی رنگ، بلنـد و علفی شدن نامناسب ساقه ها، زردی و ریزش برگ ها از جمله نشانه های دیگر کمبود نور محیط است. در کل بهتر است در بالکن در مکانی با نور مستقیم آفتاب نگهداری شود . درصورت کمبود نور ساقه ها بلند شده و سبزی ها کیفیت خوبی نخواهند داشت.

 

۲۰-تا قبل از جوانه زدن بذرها گلدانی که در خانه دارید احتیاجی به نور ندارد ولی بعد از جوانه زدن حتما باید نور را تامین کنید

 

۲۱-سه عامل مهم حرارت، رطوبت و هوای مساعد موجب سبز شدن بذرها می‌شوند.

 

۲۲-سبزی ها مانند سایر گیاهان به مواد غذایی احتیاج دارند که قسمت عمده آن را به وسیله ریشه خود از زمین جذب می کنند تا بتوانند خوب رشد کنند برای سبزی کاری می توان دو نوع کود به کار برد یکی کودهای طبیعی مانند کود گاوی و گوسفندی و دیگری کود شیمیایی . نکته بسیار مهم برای استفاده از کودهای حیوانی این است که این کودها باید پیش از استفاده کاملاً پوسیده شده باشند . بنا براین باید حداقل سه یا چهار ماه قبل از کاشت بذر با خاک مخلوط شوند. در مورد کود های شیمیایی کودهای فسفاته ( کود سیاه ) را می توان قبل از شخم زدن روی زمین پاشید ولی در مورد کود اوره ( کود سفید ) باید آن را به طور سرک در دو یا چند نوبت ( قسمتی هم زمان با کاشت بذر و قسمتی دیگر بعد از سبز شدن گیاه و همراه با آبیاری ) به زمین داد.البته کودهای متنوعی در بازار وجود دارد که می توانید نسبت به تهیه آنها اقدام کنید و مطابق  با دستورالعمل ذکر شده روی بسته  بندی آن عمل کنید. در مجموع در سبزی کاری دادن کودهای طبیعی مانند کود های حیوانی یا آلی ضروری است .کود حیوانی علاوه بر تامین نیازمندی های غذایی گیاهان ، خاک های زراعتی را از نظر خواصی فیزیکی و نفوذ پذیری اصلاح می کند ولی این کود کاملاً غنی نیست و باید کمبودهایش را با کود شیمیایی جبران کرد.

 

 

۲۳-آفت رایج سبزیجات در آپارتمان ها شته است . به منظورکنترل این آفت یک گلدان همیشه بهار و جعفری در کنار سبزی ها قرار می دهیم با این کار حدودا ۶۰% آفت کنترل می شود  و هر ۲۰ روز یکبار مخلوط آب و الکل روی آنها اسپری می کنیم . به یاد داشته باشیم که مخلوط آب و الکل یک واکنش گرمازا است و به هنگام استفاده مراقب چشم ها و صورتمان باشیم. (برای یک لیوان آب یک قاشق الکل می ریزیم) . البته یک راه دیگر هم این است که یکی دو قطره مایع ظرفشویی را در یک لیوان آب حل کنید و آن را روی برگهای گیاه اسپری کنید . فقط حواستان باشد که این محلول نباید روی خاک پاشیده شود. اگر این اتفاق بیفتد نه تنها کمکی به گیاه نکرده اید بلکه مانع رشد و سر سبزی آن هم می شویدحتی پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد که موزیک هم می‌تواند تاثیر به سزایی بر سلامت گیاهان و جلوگیری از بروز برخی آفت ها داشته باشد.

 

 

۲۴-دمای ۱۶-۲۵ درجه سانتی گراد برای رشد اکثر سبزیجات برگی مناسب است. اگر با افزایش دما آبیـاری گیاه نیز با نظـم بیشـتری صورت گیـرد مشکلی پیش نخواهد آمد. اما اصـولا گرما و خشکی محیط از دلایل به گل نشستن و عدم تردی برگسار سبزیجات است.

 

۲۵-اگر سبزیهایی که در گلدان کاشته اید از نوع برگی نیستند و قرار است منتظر میوه ها باشید،مثل بادمجان، فلفل و یا خیار حتما باید گرده افشانی را خودتان به عهده بگیرید .چرا که در گیاهانی که در طبیعت هستند این کار توسط حشرات و زنبور ها انجام می شود ولی معمولا همه خانه مان را از وجود هر گونه حشره پاکسازی می کنیم .


ﺐﻠﻄﻣ ﻩﺪﻨﺳیﻮﻧ MehdiCeo
کارآفرین مهندس مهدی شاه محمدلو
برند سایت برند سایت برند سایت برند سایت
X