تحویل اکسپرس

تحویل فوری و سالم محصول

پرداخت مطمئن

پرداخت از طریق درگاه معتبر

ضمانت کیفیت

تضمین بالاترین کیفیت محصولات

ضمانت بازگشت

بازگشت 7 روزه محصول
۱۵ مرداد ۱۳۹۵
211 views
ﺮﻈﻧ %

کشاورزی شهری بررسی تخصصی

کشاورزی شهری تولید هرگونه محصول کشاورزی در محدوده شهرها یا حومه آنها، شامل پرورش مواد غذایی ، درختچه‏ ها، گیاهان تزئینی، گیاهان دارویی و … کشاورزی شهری می باشد. مقصود از کشاورزی در شهر، الزاماً زراعت وکشت و کار به معنای عمومی آن نیست. تولید محصولات کشاورزی اصلی نظیر گندم، برنج و غلات در مقیاس تجاری در بسیاری از موارد نیازمند شرایط کشاورزی حرفه‏ای وتوسعه یافته است.

بیش از نصف مردم جهان در شهرها زندگی می‌‌‌‌‌کنند، و به جز تعداد کمی از آنها که می‌توانند در خارج از شهر برای خود ویلا یا باغی داشته باشند کشاورزی شهری به سرعت دارد شهرهای جهان را تغییر می‌دهد. ایده، ایده ی ساده ای است: استفاده از همه فضاها برای کشاورزی و باغبانی. مواد غذایی قبل از رسیدن به شهرهای ثروتمند، باید ساعت‌ها پرواز کنند. برای مثال، یک وعده غذای معمولی، مسیری حدود سه هزار کیلومتر را از مزرعه‌ها تا شهرها طی می‌کند. برای همین، مسوولان به فکر تولید محصولات محلی افتاده‌اند. به دلیل ناتوانی و یا بی‌میلی شهرها در تکیه به منابع غذایی وارداتی، ‌مسوولان شهرها، مواد غذایی مورد نیاز را به گونه‌ای جدید تامین می‌کنند. بنا به گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد(FAO)  حدود ۱۵درصد محصولات غذایی جهان، ‌در مناطق شهری تولید می‌شود و این مقدار رو به رشد است.حدود سه ‌میلیارد شهرنشین وجود داردکه نیمی از جمعیت جهان را تشکیل می دهند که تقریبا یک میلیارد نفرشان ساعاتی از هفته را صرف کشت و کار می‌کنند تا بتوانند به تولید مواد غذایی خانواده‌هایشان کمک کنند، یا محصولات تولیدشده را در سوپرمارکت‌های محلی بفروشند. رشد بیش از حد و سریع شهرها باعث شده‌است که کشاورزان شهری، موفق‌تر از کشاورزان روستایی شوند.

خاورمیانه دارای بالاترین نرخ های شهرنشینی دربین کشورهای در حال توسعه می باشد و درصد زیادی از جمعیت در منظومه های شهری کوچک و بزرگ زندگی می کنند. این به آن معناست که نقش کشاورزی شهری در این ناحیه نسبت به نواحی دیگر چشمگیرتر است. نوع محصولات کشاورزی در شهرهای خاورمیانه بیشتر تحت تأثیر آب وهوای گرم وخشک این منطقه قرار دارند. این محصولات برای کشت فشرده در زمین های محدود مناسب می باشند ونسبت به آلودگی ناشی از خاک، آب یا هوا حساسیت کمتری نشان می دهند. به عنوان مثال، درختان میوه نواحی خشک نظیر انجیر، خرما، توت و زیتون علاوه بر تولید محصول، به عنوان درختان زینتی نیز در مناطق شهری عمل می کنند. خاورمیانه همچنین به علت دارا بودن شرایط خشک و نیمه خشک و پیامدهای ناشی از آن، منطقه مناسبی برای توسعه فناوری های جدید کشاورزی محسوب می شود.

 

ضرورتهای شکل گیری کشاورزی پایدار شهری

کشاورزی پایدار برخاسته از توسعه پایدار می باشد که این نیز ناشی از نیاز انسان امروز در مقابل پیامدهای سوء جهان صنعتی و مصرفی عصر حاضر است. توسعه ناپایدار شهرها با منطق خشک تولیدات صنعتی و استفاده بی مهابا از تکنولوژی و همراه با مصرف گرایی شدید منجربه ایجاد بحران های زیست محیطی و زوال منابع انرژی و غذایی شده است

این روزها شهرها به عنوان مصرف کنندگان شدید منابع و تولیدکنندگان مواد زاید شناخته شده  و اثرات شهرها فراتر از اثرات کالبدی شان رفته است. علاوه بر این شهرها همان گونه که با ازدیاد جمعیت مواجه هستند، با تعداد افراد بیشتری برای تغذیه نیز مواجه خواهند بود .

کشاورزی شهری شیوه ای برای کاهش آسیب پذیری جمعیت های شهری جهان در برابر تغییرات اکولوژیکی جهان است. زراعت در شهر باید یکی از عناصر کاربری زمین شهری و برنامه ریزی اجتماعی برای توسعه پایداری همه کشورهای جهان شود.

ارتباط بین کشاورزی شهری و حفظ رواناب های شهری، ناامنی غذایی، اثرات جزیره گرمایی شهری، کارآیی انرژی، کیفیت هوا، تغییرات آب و هوایی، افت کیفیت زندگی مناطق مسکونی، انزوای اجتماعی و جلوگیری از بروز جنایت مستند شده است

در چنین وضعیتی راه حل های جدیدتر از جمله بازاندیشی در روند تولید به مصرف و خودکفایی نیازهای شهری مطرح شده است. ضرورت شکل گیری و توسعه کشاورزی پایدارشهری را می توان از چند بعد مورد تحلیل وکنکاش قرار داد.

کشاورزی شهری و تولید پایدار مواد غذایی

کشاورزی شهری و بررسی تخصصی

بحران کمبود تولیدات کشاورزی و گران شدن روز افزون موادغذایی یکی از مهمترین معضلاتی است که جامعه بشری در قرن بیست و یکم با آن روبرو است. تأمین  کنندگان موادغذایی و دریافت کنندگان این محصولات با وضعیتی بحرانی روبرو هستند که این موجب تغییر روند تولیدات کشاورزی شده است. توأم شدن هزینه های گزاف غذا و انرژی، تغییرات جوی و تأثیر آن بر تولیدات، و کمبود زمین حاصلخیز کشاورزی، بحرانی را موجب شده  که در صورت عدم مهار آن ممکن است اکوسیستم انسانی را به مخاطره اندازد. در گذشته بحران های فقدان مواد غذایی ناشی از عوامل جغرافیایی نظیر خشکسالی، سیل یا جنگ عوامل قابل کنترل بوده اند و گروه نسبتاً یک دستی از انسان ها دچار آن می شدند ؛ اما وضعیت جبری پیش آمده ناشی از عواملی جدید رو به افزایش است. عواملی که لزوم تجدید نظر در حوزه تولیدات مواد غذایی را طلب می کند. درصورتی که مسأله گرسنگی در شهرها بیشتر توسعه پیدا کند، پیامد آن اغتشاشات همگانی و بحران زایی دسته جمعی خواهد بود که نظایر آن در کشورهای آمریکای لاتین و آفریقایی اتفاق افتاده است .

در جهان امروز امنیت غذایی به عنوان یکی از اهداف مهم سرلوحه برنامه های دولت ها قرار گرفته است. بدون شک به منظور نیل به امنیت غذایی علاوه بر اتخاذ سیاست های مطلوب و برخورداری از منابع کافی باید سیاست گذاری جهانی به گونه ای باشد که تمامی عوامل تأثیرگذار را به شکل همزمان و در تعامل با تمامی کشورها تحلیل و بررسی نماید. سازمان فائو “سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد” به عنوان یکی از نهادهای رسمی جهانی، راهکارها و سیاست های برنامه ریزی شده را برای ایجاد پایداری در روند عرضه و تقاضای محصولات کشاورزی مورد طرح و بررسی قرار داده است. نتایج حاصل از این رایزنی ها برای حل مشکلات موجود و دستیابی به توسعه پایدار کشاورزی به عنوان سیاست های عمومی کلیه کشورها تحت اجرا و روند عملیاتی قرار می گیرد. با توجه به گرانی غیرقابل مهار مواد غذایی و بحران سوء تغذیه که رو به افزایش است؛ فائو یکی از راه های مؤثر در واکنش به افزایش جمعیت شهرنشینان به ویژه در کشورهای در حال توسعه را “کشاورزی شهری” می داند.

براساس برنامه ای که تحت عنوان غذا برای شهرنشینان توسط فائو اجرا می شود، به شهروندان کمک شده تا در تولید غذا و تغذیه خود و سایرین مشارکت داشته باشند. بخش عمده ای از این برنامه ها شامل استفاده از اراضی و محیط های سبز شهری در تولید میوه ها و سبزیجات در فضاهای آپارتمان است.

شهروندان جامعه میتوانند از فضای اختصاص داده شده به کشاورزی شهری سود ببرند. ابتکاراتی نظیر باغهای عمودی، جامعه را برای رسیدن به خودکفایی و امنیت غذایی شهری با تأمین دسترسی تمامی شهروندان به غذاهای مغذی به دست آمده از کشاورزی شهری کمک می کند. رشد جمعیت شهری سبب افزایش تقاضای مواد غذایی شده است. تأمین فضای مورد نیاز برای پرورش محصولات کشاورزی در فضاهای شهری نقش مهمی را در ارتقاء امنیت غذایی دارد. محصولات تولید شده در شهرها و در باغ ها و مزارع عمودی باعث کاهش زمان دسترسی مصرف کننده به محصول شده است که این کاهش مسافت باعث بهبود کیفیت محصول در دست مصرف کننده شده است و جهتی محیط زیستی نیز به دلیل کاهش مسافت و نگهداری محصولات در سردخانه ها باعث کاهش تولید گاز های گلخانه ایی شده است .

کشاورزی شهری، شهرسازی و منظر پایدارشهری

افزایش جمعیت و گسترش شهرها باعث ایجاد نگرانی‌ درباره امنیت غذایی و تغییرات آب ‌و هوایی شده است و ایده راه اندازی کشاورزی شهری به صورت گسترده در شهرها انرژی و انگیزه برای مقابله با مشکلات و این نگرانی ها ایجاد نموده است . پیش بینی می شود در سی سال آینده ۵/۲ میلیارد نفر در شهرها متولد خواهند شد. یکی از مشکلات کشورهای توسعه نیافته مخارج روز افزون جمعیت زیاد شهری است که نمی توانند به شکل مناسبی از نیروی کار آن ها بهره گیرند و این جمعیت جذب شبکه فعالیت های مولد شهری نمی شوند. در کشورهای توسعه نیافته نابرابری تولید و مصرف یکی از ضعف های اصلی در سیاست گذاری شهری است. به طوری که در اکثر این کشورها یک یا چند شهر مانع رشد شهرهای کوچکتر می شوند و بیشتر نیروها و منابع در این مناطق شهری شده متمرکز می گردند. در این بین افزایش جریان مهاجرت از روستاها به عنوان کانون تولید به سمت شهرهای صنعتی خواهد بود که در حالت عمومی نقش مصرف کننده را ایفاء می نمایند.

یکی از راهبردهای پیشنهادی در توسعه شهرهای پایدار، ایجاد “شهربومی” میباشد. این مفهوم دلالت بر این واقعیت دارد که می توان با همان کیفیت و خردمندی که در نگهداری فضای خانه تلاش صورت می گیرد، تمام محیط یک شهر را مراقبت کرد. از مشخصات منفی شهرهای مدرن، وجود حجم زیاد ورودی انرژی در مقابل حجم بی رویه ضایعات خروجی است. برنامه ریزان “شهر بومی” اهداف شان را برمبنای ایجاد شهرهایی با ورودی کمتر انرژی و مصالح و تولید حداقل ضایعات و آلودگی ها متمرکز می کنند. صدق ننمودن الگوهای گذشته کاربری زمین برای زندگی شهری امروز و هم چنین تغییر نوع زندگی و الگوهای کاربری نوین باعث شده که فرآیند تولید و مصرف مواد غذایی علاوه بر مقیاس کلان موجود، به شکل بومی در سطح خانواده ها نیز مطرح گردد. بدین معنا که خانواده ها در تأمین بخشی از مواد مصرفی خودکفا عمل کنند. این خودکفایی در صورت بهره مندی از راه کارهای نوین سبزی کاری و آزاد کردن پتانسیل های نهفته در منابع طبیعی (نور، آب، خاک، گیاهان) موجب پایداری زیست محیطی و توسعه همگون با اصول پایداری اجتماعی- اقتصادی خواهد شد.

زندگی انسان و حیات محیط طبیعی در ارتباط مستقیم با گیاهان و پوشش سبز طبیعی قرار دارد. در پروژه های طراحی اکولوژیک، اکوسیستم های منطقه ای باید به عنوان واحدهایی از اکوسیستم جهانی در نظر گرفته شوند. در این میان حفظ توده های گیاهی به عنوان یکی از اجزای پایه ای اکوسیستم ها نقش حیاتی در طرح برنامه ریزی توسعه پایدار دارد. در رویکردهای تک سویه معماری منظر، گیاهان به عنوان مصالح و ابزار معماری منظر مطرح می گردند، درصورتی که نقش حیاتی گیاهان در چرخه حیات اکولوژیک و اکوسیستم های شهری اولویت اصلی را در منظر شهری دارد. براین اساس گیاهان به عنوان عنصر زنده در محیط در نظر گرفته شده و تغییرات فصلی و بیولوژیک آن ها به عنوان بخشی از ویژگی های تأثیرگذار در فضای شهری دیده می شود.

کشاورزی شهری و محیط زیست

 

روند بی محابای افزایش جمعیت انسانی و رشد نا همگون جوامع شهری موجب مصرف گرایی شدید در شهرها و تبدیل منابع طبیعی به ضایعات شهری شده است. هرچند عموم افرادی که از سوء تغذیه رنج میبرند در کشورهای آفریقایی وآمریکای لاتین ساکن هستند؛ اما این سیر فزاینده مصرفگرایی در کشورهای در حال توسعه و بلکه در کشورهای توسعه یافته نیز به گونه ای پنهان وجود دارد.

کارکردهای شهر نیز در حال حاضر با آن چیزی که از تاریخ به دست ما رسیده، بسیار فرق کرده است و رابطه آن با محیط زیست نیز در حال تغییر است. هزینه پایین جابجایی، براساس استفاده همگانی از سوخت های فسیلی و هم چنین اعمال یارانه ها بر روی زیرساخت های حمل و نقل، فاصله ها را به طور نامناسبی کاهش داده است. امروز، ساکنین شهرها واقعاً در یک تمدن زندگی نمی کنند، بلکه به واسطه تحرک و جابجایی منابع طبیعی، افراد و محصولات در حال گذران زندگی هستند

در یک نگاه عمومی به روند تولید به مصرف مواد غذایی در کشورهای توسعه یافته مشاهده می شود که مواد غذایی قبل از رسیدن به کلان شهرها، به دلیل طی کردن مسافت های زیاد و واسطه گری های ایجاد شده از چرخه تولید به مصرف، انرژی نهفته زیادی را به خود اختصاص می دهند. به طور معمول، مواد غذایی قبل از اینکه خریداری شوند و مورد مصرف قرار گیرند، میانگین ۲۰۰۰ کیلومتر مسافت را طی می کنند. میزان گاز گلخانه ای متصاعد شده از انتقال مواد غذایی و هم چنین سفرهای داخل و برون شهری انجام شده توسط افراد برای خرید، محاسبه شده است. اگر هر فردی تمام سبزیجات مورد نیاز برای مصرف یکسال خود را پرورش دهد و از یک یا دو سفر درون شهری در هفته اجتناب کند، در نتیجه در حدود ۳۱۲ کیلوگرم از تصاعد گاز گلخانه ای در سال کاهش می یابد. علاوه بر آن، کاهش سالانه گازهای گلخانه ای در نتیجه حذف انتقال مسافت ۲۰۰۰ کیلومتری ۱۶۰ کیلوگرم غذا، برابر با ۷/۱۹ کیلوگرم برای هر فرد است.

مصرف کود ها و آفت کشهای شیمیایی یکی دیگر از معضلات محصولات تولیدی در سیستم های کشاورزی صنعتی خارج شهرها است که در بازار مصرفی عرضه می شود . و مزیت کشاورزی شهری در بهره برداری ارگانیک است به نحوی که عموماً از  کود های کمپوست و ارگانیک و از آفت کشهای خانگی بی ضرر استفاده می شود .

از مزایایی که کشاورزی شهری برای محیط زیست شهری به همراه دارد و خصوصاً در اجرای بام سبز و باغ های عمودی بسیار مشهود است، مدیریت اصلاح شده بارش های طوفانی، کاهش اثرات جزیره گرمایی، بهبود کیفیت هوا، افزایش تنوع زیستی و عایق سازی صوتی می باشد.

مدیریت اصلاح شده بارش های طوفانی شهری

 

بارش های طوفانی شهری  آبی است که در طول بارش از سطوحی نظیر سقف ها، خیابان های سنگ فرش شده، بزرگ راه ها و پارکینگ ها جاری می شود. در اغلب موارد، آبی است که درصورتی که سطوح ساخته و یا سنگفرش نشده باشند، جذب خاک خواهند شد. داشتن سطوح غیرقابل نفوذ فراوان در فضاهای شهری، مشکلات فراوانی را هم از نظر کیفیت و هم از لحاظ کمیت آب ایجاد می کند. زیرساخت های شهری باید توان مدیریت بارش های طوفانی را داشته باشند. بارش های طوفانی هدایت نشده شهری معمولاً حاوی مواد سمی، ترکیبات آلی و عامل های بیماری ویروسی و باکتریایی هستند. آب حاصل از این گونه بارش ها، برای آشامیدن و حتی شنا کردن نیز مناسب نیست و یکی از عوامل آلودگی آب های شهری محسوب می شود. بام های سبز نوع خاصی از کشاورزی شهری هستند که با مدیریت اصلاح شده بارش های طوفانی همراه شده است. بام های سبز باعث کاهش رواناب های سطحی از طریق بهبود نسبت نفوذ می شود. بامهای سبز به عنوان مؤثرترین راه حل مبارزه با رواناب های شهری ناشی از سطوح غیرقابل نفوذ مطرح شده اند. از مزایای مدیریت اصلاح شده بارش های طوفانی شهری، صرفه جویی های اقتصادی برای شهرداری ها است. بام های سبز هم چنین آلودگی های زیست محیطی آب راه های محلی را به دلیل بهبود کیفیت رواناب های شهری کاهش می دهد، چراکه آلودگی ها توسط مواد موجود در بام های سبز جذب می شود. در نهایت، بام های سبز با کاهش رواناب ناشی از بارش های طوفانی، ریسک سرریز شدن فاضلاب ها، روان شدن سیلاب ها و هم چنین فرسایش ناشی از رواناب ها را کاهش می دهد.

کاهش اثرات جزیره گرمایی شهری

 

منفعت دیگر زیست محیطی کشاورزی شهری، کاهش اثرات جزیره گرمایی شهری است. اثر جزیره گرمایی شهری زمانی اتفاق می افتد که محدوده کلان شهرها به صورت قابل ملاحظه ای گرم تر از محوطه اطراف شان گردند. در روزهای گرم و شب ها، دمای مراکز شهرها می تواند ۲ تا ۶ درجه گرم تر از محوطه اطراف باشد. دلایل متعدی برای بروز چنین پدیده ای وجود دارد، یکی از این دلایل، جایگزین شدن آسفالت و بتن در جاده ها، ساختمان ها و دیگر ساختارهای لازم برای اسکان جمعیت در حال رشد، به جای فضاهای سبز است.

پیامدهای اثرات جزیره گرمایی شهری خصوصاً در ساعات پیک گرما، افزایش تقاضای انرژی برای خنک کردن توسط دستگاه های تهویه هوا و یخچال ها می باشد که منجربه آلودگی هوا می شود. پیامد دیگر، افزایش بیماری های ناشی از گرما نظیر گرمازدگی می باشد.

کشاورزی شهری از جمله بام های سبز و باغ های عمودی، اثرات جزیره گرمایی شهری را با کاهش فضاهای تیره که گرما را جذب می کند، می کاهد. به جای این که چنین سطوح ساختمانی بتنی، اشعه های خورشیدی را جذب کرده و به انرژی گرمایی تبدیل کند، بام های سبز و باغ های عمودی سبب می شود که اغلب تشعشع خورشیدی از طریق پوشش گیاهی جذب شده و برای فتوسنتز به کار برده شود. پوشش گیاهی ایجاد شده، بازتاب انرژی خورشیدی به محیط اطراف را محدود کرده و درنتیجه از افزایش دما ممانعت می کند.

بهبود کیفیت هوا

 

درصورتی که کشاورزی شهری به صورت مناسبی برنامه ریزی و با طراحی های شهری یکپارچه شده باشد، می تواند آرامش شهروندان را فراهم کند. فضاهای سبز اطراف بلوک های آپارتمانی و خانه ها، به بهبود شرایط آب و هوایی کمک می کند، چرا که فضاهای سبز می تواند رطوبت را افزایش داده، دمای هوا را بکاهد و رایحه مطبوعی را در شهر ایجاد کند؛ گرد و خاک ها و گازهای ناشی از هوای آلوده را از طریق شاخ و برگ گیاهان و درختان جذب کند؛ سرعت باد را شکسته و حائل تشعشعات خورشیدی شده و سایه ایجاد کند.

علاوه بر این که بام های سبز دمای داخل و خارج را خنک تر نگه می دارد و عایق حرارتی خوب در فصول مختلف سال هستند .، دارای منافع غیرمستقیم بهبود کیفیت هوا نیز می باشد. کاهش تقاضای انرژی می تواند منجربه سوزاندن کمتر سوخت های فسیلی در نیروگاه های تولید  انرژی و در نتیجه کاهش تولید و جلوگیری از متساعد شدن گازهای سمی مضر بر سلامت موجودات و کاهش انتشار گاز های گلخانه ای موثر در گرمایش زمین می شوند .

هرگونه باغ یا پوشش گیاهی که بر روی زمین یا روی سقف اجرا شده باشد، هوایی را که از میان آن ها عبور می کند تهویه کرده و کیفیت آن ها را بهبود می بخشد. به عنوان مثال، ۱ مترمربع از بام چمن کاری شده می تواند سالانه ۲ کیلوگرم ذرات معلق را حذف کند. علاوه بر این، فرآیند فتوسنتز گیاهان، برای حیوانات و انسان مواد غذایی و اکسیژن تهیه می کند.

افزایش تنوع زیستی

هم اکنون، تمایل به سمت تولید مواد غذایی خاصی در کشاورزی است که باعث افت شدیدی در تنوع زیستی چه در بخش کشاورزی و چه در بخش دام شده است. احیای تنوع زیستی یکی از مزایای مهم زیست محیطی حاصل از کشاورزی شهری است. کشاورزی شهری با تولید محصولات متنوع می تواند اثر متقابلی بر روی تولید محصولات خاص داشته باشد. علاوه بر آن، کشاورزی شهری به حفظ گونه مورد تهدید یا کمیاب میوه ها، سبزیجات، گل ها و درختچه ها کمک می کند.

کشاورزی شهری می تواند با دو روش به ارتقای تنوع زیستی کمک کند. اول این که باعث تولید مستمر میوه ها و سبزیجات کمیابی می شود که با شرایط محلی انطباق دارند. تکنولوژی های جدید گونه هایی را رواج داده اند که مطابق میل بازار و مقتضیات تجارت بین المللی می باشد.

عایق سازی صوتی

 

آلودگی صوتی فضاهای شهری معمولاً به دلیل افزایش تراکم، ترافیک سنگین و فراوانی سطوح سخت رایج می باشد. کشاورزی شهری خصوصاً بام های سبز و باغ های عمودی در کاهش آلودگی صوتی فضاهای شهری بسیار مؤثر هستند. این کاهش صدا به دلیل جذب امواج صوتی از طریق خاک و گیاهان است.

 کشاورزی شهری، اقتصاد و اشتغال

 

در حال حاضر یکی از سیاست های حکومت های محلی، ارتقای ظرفیت های سازمان های خصوصی و اصلاح سیاست ها به منظور پشتیبانی از کشاورزان و واحدهای کشاورزی کوچک و متوسط و اتخاذ سیاست های مؤثر و کارآمد در جهت حمایت از واحدهای پشتیبان تولید و تشکل های کشاورزی شهری، برای ترویج توسعه پایدار کشاورزی شهری است. چشم انداز حاصل از این طرح خودکفایی خانوارهای شهری در تولید و تهیه حداقل محصولات سبزیجات و صیفی جات مورد نیاز خانواده است. براساس برنامه ای که توسط حکومت های محلی (شهرداری ها) اداره می شود، وام های حمایتی و برنامه های آموزشی تحت عنوان کشاورزی پایدار شهری به شهروندان ارائه می شود.

راه کار دیگر برای ترویج کشاورزی پایدار شهری، بهره مندی از تعاونی ها و تشکل های مردم نهاد است. عواملی چون جهانی شدن، خصوصی سازی، تغییر نگرش های اداره امور، افزایش مطالبات جامعه مدنی برای مشارکت، ناتوانی دولت ها از منظر منابع مالی و ظرفیت اداری، افزایش مشکلات توسعه نیافتگی و توصیه های جهانی همگی بهره گیری از سازمان های غیردولتی را به عنوان یک راه کار برای حل مشکلات و پاسخگویی به چالش های شهری مطرح می کنند. بهترین حمایت اجتماعی  اقتصادی برای تولیدات کشاورزی شهری و کاهش هزینه های تولید، شکل گیری تعاونی های کشاورزی می باشد. شهروندان با تشکیل این تعاونی ها قادر خواهند بود نسبت به آموزش و تهیه ملزومات سبزی کاری اقدام نمایند. تولید محصولات سبزی کاری وصیفی جات با تعامل جمعی، موجب پرورش نیروهای کار متخصص و هم چنین فعال سازی نیروی بالقوه “زنان خانه دار” در طرح های خودکفایی در تولید سبزیجات شهری می شود. بهترین راه برای کاهش هزینه های تولید شکل گیری تعاونی ها وتشکل های مردم نهاد می باشد. این تعاونی ها ضمن تهیه امکانات و ابزار تولید، سبب افزایش ثبات اجتماعی، خودکفایی مردمی و اشتغال زایی منجسم می شوند.  کشاورزی شهری منافع اقتصادی خاصی برای اجتماع دارد. باغ های شهری می تواند توسعه اقتصادی و صنعت توریسم را ارتقاء بخشد. باغ ها سبب جذب مشاغل و ساکنین می شود و انگیزه ای برای رشد تجاری و ارتقاء حیات داخلی شهر می باشند.

در مطالعه ای در مورد باغ های شهری، دلالهای معاملات املاک و اعضای اتاق بازرگانی تصدیق کردند که باغ های شهری مطلوبیت محدوده های مسکونی و تجاری را بهبود بخشیده و ارزش اموال را بالا برده است. فضای سبز مزیتی مازاد برای هر ساختمان یا خانه ای محسوب می شود. کشاورزی شهری خصوصاً باغ های عمودی یا حیاط های سبز این اجازه را به مالکین می دهد که از طریق افزایش میزان اجاره منافعی کسب کنند. هتل ها هم می توانند از طریق احداث باغ های عمودی و بالا بردن نرخ هتل، منافعی به دست آورند. کشاورزی شهری همچنین می تواند اشتغال محلی و درآمد ایجاد کند

کشاورزی شهری حتی در سطح خانوار هم می تواند مفید باشد، خصوصاً زمانی که محصولاتی تولید شود که دارای سطح تقاضای بالاتری بوده و یا نسبت به محصولات روستایی دارای مزایای نسبی بالاتری نظیر محصولات فاسدشدنی (سبزیجات و شیر)، قارچ ها، گل ها و گیاهان تزیینی می باشد. دامپروری شهری نیز می تواند از مشاغل سودآور باشد. سرمایه گذاری در بخش دامپروری تجاری، نیازمند سرمایه ابتدایی بالاتری نسبت به دیگر فرم های کشاورزی شهری غیررسمی می باشد.

فاکتورهای مهمی درآمد خالص زراعت شهری خانوارها را تحت تأثیر قرار می دهد که عبارتند از: میزان گرایش بازار، اندازه زمین، نیروی کار موجود در خانه، انتخاب نوع محصول و حیوان؛ موجودیت و هزینه ورودی های اساسی (خصوصاً استفاده از منابع محلی نظیر زایدات آلی و فاضلاب)؛ فرصت برای آبیاری در فصول خشک؛ تکنولوژی و سرمایه موجود؛ دسترسی به بازارها و قیمت ها؛ توانایی ذخیره و حفظ محصولات               با رشد شهرها و افزایش تعداد کشاورزان شهری، بهره وری در بخش کشاورزی با کاهش زمین های قابل کشت خصوصاً در مناطق پرتراکم تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. هم چنین مقولات محیط زیستی نظیر کاهش زمان آیش و سیکل های زراعتی چندگانه در یک سال نیز متأثر خواهد شد

تولید محصولات غذایی در شهرها و مناطق نزدیک آن ها این امکان را به وجود می آورد تا چرخه غذایی مرتبط با تولید  مصرف محدودتر شود. ضایعات آلی خانگی را می توان تصفیه و به کود تبدیل کرد و در باغ ها و مزارع به کار برد. این فرآیند، صرفه جویی های بوم شناختی و اقتصادی زیادی را به همراه دارد:

این عمل، مقدار مواد آلی ای را که اکنون در گورستان زباله ها دفن می شوند و باعث آلوده سازی آب های سطحی و زیرزمینی نزدیک شهرها می گردند، کاهش می دهد. استفاده از کودهای آلی، مصرف سوخت های فسیلی را به منظور تولید و توزیع کودهای شیمیایی کاهش می دهد. بنابراین از انرژی حفاظت می شود، انتشار دی اکسید کربن کاهش می یابد و طول عمر معادن فسفات افزایش پیدا می کند.

مصرف کودهای آلی، مقدار کودهای مصنوعی مورد نیاز کشاورزان را کاهش می دهد و از محتوای مواد آلی خاک حفاظت می کند. این عمل می تواند امکان آلودگی آب و زمین که با زراعت ارتباط دارد را کاهش دهد و از فرسایش خاک جلوگیری نماید. سرانجام اینکه برنامه بازیافت مواد آلی ممکن است هزینه تولید کشاورزان و قیمت مواد غذایی مصرف کنندگان را پایین بیاورد. کشاورزی شهری می تواند به ایجاد صنایع و فرصت های شغلی جدید در محدوده شهرها و اطراف آن ها کمک کند. این فرصت ها عبارتند از: تهیه و تولید کود، تأمین بذر و ابزار، بازاریابی و توزیع، تعاونی های کشاورز مصرف کننده و خود کار کشاورزی نام برد .

کشاورزی شهری و اثرات اجتماعی

 

سیستم های غذایی می توانند نقش مهمی در شکل دهی حس جامعه بازی کنند، ارتباط بین اعضای جامعه و ارتباط با زمین. پرورش مواد غذایی به صورت محلی می تواند اعتماد به نفس محلی را افزایش دهد. دیگر اثرات اجتماعی مهم سیستم های غذایی، تغذیه مصرف کنندگان و دسترسی به تأمین غذای کافی برای تمام اعضای جامعه است. در ادامه چند اثر اجتماعی کشاورزی شهری خصوصاً در مقوله بام سبز و باغ عمودی ذکر شده است.

افزایش فعالیت فیزیکی

 

کشاورزی و باغبانی شهری فرصتی است برای جوامع شهری که چاقی مفرط رنج میبرند هست که می توانند با باغبانی و کشاورزی در شهر فعالیت های فیزیکی فردی را در خود افزایش دهند .

بهداشت و سلامت

 

پوشش گیاهی خصوصی و عمومی، اثرات روانی و کالبدی مثبتی بر روی افراد دارد. در واقع، مطالعه ای که بر روی بیماران بستری شده در بیمارستانی با منظره طبیعی و فضای سبز در مقایسه با بیمارستانی با منظره دیوارهای آجری انجام شده است، نشان می دهد که بیمارانی که منظره فضای سبز را داشته اند، دارای دوره بازتوانی کوتاهتر، تجویز داروی کمتر و ارزیابی منفی کمتری از پرستاران بوده اند.

مطالعات روانی نشان داده است که اثرات احیا کنندگی مناظر طبیعی، توجه بینندگان را جذب کرده، آگاهی شان را نسبت به خودشان و افکار مخرب منحرف کرده و بهبودی سلامت فرد را تسریع بخشیده است. افرادی که در محدوده های پرتراکم زندگی می کنند، درصورتی که دارای بالکن یا تراسی گل کاری شده و سبز باشند، کمتر مستعد بیماری هستند، که قسمتی از آن به دلیل اکسیژن مازاد، تهویه هوا و رطوبت ناشی از گیاهان و هم چنین مزایای درمانی ناشی از نگهداری و پرورش گیاهان است. تنوع صدا، رایحه و رنگ های گیاهان نیز می تواند اثرات قابل توجهی بر روی سلامت و رفاه افراد داشته باشد

در مطالعه ای دیگر، کاهش استرس و بهبود سلامتی فرد در تماس با طبیعت از دیگر مزایای همراه شده با پوشش گیاهی شهری عنوان شده است افرادی با بیماری های روانی اغلب باغ های شهری را محیطی قابل قبول برای دور شدن از فضای شهری عنوان کرده اند دسترسی به غذای سالم و تازه نیز از مقولات مهم می باشد. کشاورزی شهری هم به مقوله موجود بودن مواد غذایی و هم به دسترس بودن آن اهمیت می دهد .

علاوه بر امنیت غذایی کشاورزی شهری، خود تولیدی مواد غذایی هزینه های ماهانه خانوارها را بر روی غذا کاهش داده و نقدینگی بیشتری برای دیگر نیازهای خانوارها (درمانی، مسکن، تحصیل، پوشاک و سایر موارد) به جای خواهد گذاشت.

امنیت

 

کاهش جرایم در جوامعی که دارای باغ های شهری هستند مشاهده شده است. افرادی که در باغ های شهری زمان را سپری می کنند نسبت به جرم و جنایت دلسرد و بی میل می شوند. زمانی که برای یک باغ شهری سرمایه گذاری می شود، افراد در آن حضور خواهند داشت و درنتیجه برای حفاظت از آن ها در برابر جرایمی نظیر خراب کاری ها فعالیت شده و تمهیدات خاصی در نظر گرفته می شود. باغ های شهری هم چنین محیط امنی را برای ساکنین و خصوصا کودکان مهیا می کنند.

فضای سبز جامعه و ارزش های زیبایی شناختی

 

کشاورزی شهری می تواند ارزش های زیبایی شناختی جامعه را بهبود بخشد و فضای بیرونی بیشتری را برای ساکنین و بازدیدکنندگان تهیه کند. باغ های عمودی، محیطی آرام و لذت بخش برای ساکنین تأمین می کند. مطالعات نشان داده است که فعالیت های تفریحی انجام شده در باغ ها و پارک ها جهت کمک به شهروندان برای مواجهه با استرس های روزانه و دیگر نیازهای غیراسترسی مفید است. اجرای گسترده باغ های عمودی و باغ های شهری، به طور بالقوه فضای تفریحی و فراغتی بیشتری را برای ساکنین تهیه می کند. فضای سبز نیز به عنوان یک مؤلفه حیاتی در بهبود کیفیت زندگی مطرح است.

گزینه هایی که برای کشاورزی شهری مطرح هستند، عبارتند از:

 

  • باغ های عمومی جامعه
  • باغ های خصوصی و نیمه خصوصی
  • بام های سبز و باغ های عمودی
  • بالکن ها، پاسیوها
  • متصرفات نیمه خصوصی و عمومی
  • گلخانه های تجاری
  • باغ های تجاری
  • درون ساختمان ها
  • باغ های درون فضای مدرسه ها
  • کشت آبی و بیوپونیک
  • پرورش احشام در مقیاس کوچک
  • باغهای درون فضای مدرسه ها
  • باغبانی تجاری
  • باغ های عمومی جامعه
  • گلخانه ها
  • بام سبز و باغ های عمودی
  • مقوله باغ های عمودی و بام های سبز معمولاً به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرند. هر دو بدین مفهوم است که سقف ساختمان ها جهت کشت گیاهان تخصیص داده شود که معمولاً از طریق پوشاندن قسمتی از سقف با لایه هایی به عنوان ممانعت کننده  رشد ریشه گیاهان، لایه میانی رشد (معمولاً خاک) و سپس بذر یا گیاهان می باشد. در بام سبز معمولاً سبزیجات که نیاز به خاک عمیق ندارند یا بیشتر گیاهانی نظیر گل ناز که گیاهی چندساله و مقاوم به خشکی است، مورد استفاده قرار می گیرد. در باغ های عمودی، از سوی دیگر، بیشتر بر روی تولید مواد غذایی یا درختچه ها (علاوه بر گیاهان یا گل ها) تمرکز می شود که در این صورت به توجه بیشتر و عمق خاک بیشتر نیاز است.
  • از مزیت های دیگر بام سبز میتوان به موارد زیر اشاره نمود :
    • بازتاب دهنده امواج ماموراء بنفش از سطح پشت بام و از صدمات فرسایشی نور خورشید جلوگیری می کند .
    • به عنوان عایق حرارتی تاثیر قابل ملاحضه ایی در فصول سرد و گرم سال دارد .
    • باعث صرفه جویی در هزینه انرژی مصرفی در گرمایش و سرمایش ساختمان می شود .
    • عایق بندی پشت بام نسبت به رطوب و جریان آب باران
    • عایق صوتی در برابر آلودگی مضر صوتی در شهر ها و مناطق صنعتی
    • جنبه زیبا شناختی و جاذبه توریستی
    • باعث افزایش ارزش ساختمان و منطقه شهری می شود .
    • نتیجه گیری

    •  کشاورزی شهری

      هر چند کشاورزی شهری به عنوان یک پدیده نوظهور در فرآیند توسعه پایدار شهری شناخته می شود؛ اما به دلیل ضرورت های ذکر شده نقش مهمی در آینده برنامه ریزی و طراحی شهری ایفا خواهد کرد. طراحی شهرهای مولد و تولید صنایع غذایی بومی نه به عنوان یک رویکرد دوره ای بلکه به عنوان یک سیاست اصلی در روند برنامه ریزی شهری محسوب خواهد شد. در این میان ترویج کشاورزی شهری از راه کارهای ضروری در تثبیت این نوع توسعه محسوب می شود.

      در کشاورزی شهری باید توجه داشت که اولاً، فضاهای مربوط به کشاورزی شهری محدود و تا حدود زیادی منحصر به فرد است. ثانیاً، باغ های شهری ثروت ملی و متعلق به همه آحاد جامعه می باشد و در نهایت در یک نگرش پایدار، نسل های آتی از این فضاها سهمی دارند و نباید مانع بهره مندی آن ها از چنین فضاهایی شویم.

      بنابراین، با توجه به ویژگی های هر شهری باید از الگوهای گوناگون توسعه شهری برای حفظ اراضی کشاورزی و ساماندهی آن ها استفاده کرد؛ لیکن با توجه به تجارب موجود، الگوهای چند هسته ای که در آنها کمربندهای عریض سبز گنجانده شده اند، برای ساماندهی منطقه ای و الگوهای تک مرکزی متکی به کمان های سبز برای ساماندهی تراکم در سطح شهری کارآیی بهتری دارند.

گردآورنده مقاله کشاورزی شهری : مهندس مهدی شاه محمد لو

مهندسی سبز

استفاده از این مقاله با ذکر منبع گردآورنده بلامانع است .


ﺐﻠﻄﻣ ﻩﺪﻨﺳیﻮﻧ MehdiCeo
کارآفرین مهندس مهدی شاه محمدلو
برند سایت برند سایت برند سایت برند سایت
X